aktualnościdobra osobistepostępowanie sądoweWłaściwość sądów w sprawach o ochronę dóbr osobistych

19 lutego 2019
http://kancelaria-chelminski.pl/wp-content/uploads/2019/02/wlasciwosc-sadow-min-1280x856.jpg

Osoby, które padły ofiarą naruszenia dóbr osobistych w Internecie, często wyrażają chęć pociągnięcia sprawcy do odpowiedzialności cywilnej przed sądem celem uzyskania odszkodowania lub zadośćuczynienia. Ich zapał szybko jednak opada, gdy dowiadują się, że sprawa sądowa może być prowadzona w sądzie oddalonym od ich miejsca zamieszkania o setki kilometrów. Niedogodności z tym związane  często skutecznie odstraszają od podjęcia kroków prawnych przeciwko sprawcy naruszenia dóbr osobistych. Ostatnio jednak Sąd Najwyższy korzystnie dla poszkodowanych rozstrzygnął o właściwości miejscowej sądów w takich sprawach.

 

Jaki sąd jest właściwy na zasadach ogólnych w sprawach o ochronę dóbr osobistych

Zgodnie z ogólną regułą wynikającą z kodeksu postępowania cywilnego, sądem właściwym do rozpoznawania spraw cywilnych jest sąd, w którego okręgu pozwany ma miejsce zamieszkania. W sprawach o ochronę dóbr osobistych pozwanym jest osoba, która dopuściła się czynu naruszającego dobra osobiste innej osoby. Oznacza to, że kierując się zasadą ogólną należałoby pozwać sprawcę naruszenia dóbr osobistych przed sąd właściwy dla jej miejsca zamieszkania lub siedziby.

Z oczywistych względów może powodować to znaczne niedogodności dla poszkodowanego, który będzie musiał przynajmniej raz dojechać na rozprawę do sądu, być może przenocować (np. jeśli sąd oddalony jest o kilkaset kilometrów, a rozprawa wyznaczona z samego rana), ponieść koszty dojazdu pełnomocnika i czasu poświęconego przez pełnomocnika na dojazdy itp. Niedogodności związane z prowadzeniem sporu przed sądem właściwym dla pozwanego są więc znaczne i nieraz bywają decydującym argumentem przemawiającym za rezygnacją z dochodzenia roszczeń od sprawców.

 

Wyrok Sądu Najwyższego korzystny dla poszkodowanych w sprawach naruszenia dóbr osobistych

Jednym z wyjątków od powyższej zasady ogólnej jest art. 35 Kodeksu postępowania cywilnego, zgodnie z którym powództwo o roszczenie z czynu niedozwolonego wytoczyć można przed sąd, w którego okręgu nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę. Czyn skutkujący naruszeniem dóbr osobistych, a także czyn nieuczciwej konkurencji, są z pewnością czynami niedozwolonymi w rozumieniu art. 35 kpc.

Dokonując wykładni powyższego przepisu Sąd Najwyższy uznał, że poszkodowani naruszeniem dóbr osobistych w Internecie, a także przedsiębiorcy poszkodowani czynami nieuczciwej konkurencji w Internecie, mogą wytaczać powództwa o ochronę dóbr osobistych lub roszczenia z tytułu czynów nieuczciwej konkurencji również przed sądem właściwym dla miejsca, w którym działał sprawca, lub przed sądem właściwym dla miejsca, gdzie to działanie spowodowało zagrożenie lub naruszenie dobra osobistego (uchwały z 15 grudnia 2017 r., III CZP 82/17 oraz III CZP 91/17). Zdaniem Sądu Najwyższego w tego typu przypadkach należy brać pod uwagę, iż Internet jest medium powszechnie dostępnym, dlatego należy dokonać ograniczenia w ustaleniu sądu właściwego do tego, w którego okręgu wprowadzono publikację do Internetu lub w którym dana strona była dostępna. Sąd Najwyższy podkreślił, że dla oceny właściwości sądu w powyższych sprawach należy brać pod uwagę miejsce wystąpienia skutków naruszenia dóbr osobistych, a skutek ten często będzie miał miejsce w centrum życia i interesów życiowych poszkodowanego, a więc w jego miejscu zamieszkania. Każda sprawa powinna być jednak oceniana indywidualnie w tym zakresie.

Powyższe stanowisko Sądu Najwyższego otwiera drogę do dogodniejszego dochodzenia odpowiedzialności sprawców za naruszenie dóbr osobistych lub popełnienie czynu nieuczciwej konkurencji w Internecie. Stanowisko to ma duże znaczenie praktyczne, bowiem w dzisiejszym czasach coraz częściej do naruszeń dóbr osobistych i czynów nieuczciwej konkurencji dochodzi w Internecie. Od teraz walka z tymi naruszeniami będzie nieco łatwiejsza.

Maciej Chełmiński
Kancelaria Radcy Prawnego

Aleje Jerozolimskie 56C
00-803 Warszawa
tel. 607-714-519
e-mail: biuro@kancelaria-chelminski.pl